Filozofija arhitekture – Endru Benjamin

Forma i funkcija su nerazdvojni arhitektonski subjekt kroz koji se neprekidno preispituju pamćenje, politika prostora i vreme.

Arhitektura se prečesto posmatra isključivo kroz prizmu građevinske inženjerije ili estetskih trendova, dok se njena duboka veza sa filozofskom misli zanemaruje. U svojoj blistavoj i provokativnoj monografiji „Filozofija arhitekture“ ugledni australijski profesor i filozof Endru Benjamin preduzima pionirski poduhvat: on postavlja temelje za autentično filozofsko prosuđivanje arhitekture, dokazujući da izgrađeni prostor nije puka materijalna ljuska, već živ, politički i ontološki subjekt.

Knjiga je pedantno strukturisana kroz tri velike tematske celine koje raščlanjuju suštinu arhitektonskog mišljenja.

U prvom delu, Benjamin se fokusira na dinamiku vremena i funkcije, analizirajući kako se forma i funkcija prožimaju u dekonstruktivističkim projektima Pitera Ajzenmana, kao i u radikalnim, fluidnim formama njujorškog studija Rajzer + Umemoto.

Drugi deo postavlja osnove teorije arhitekture kroz fenomenologiju doživljavanja zgrade i ontološku analizu radnih linija – skica i crteža kao mesta gde ideja postaje prostor.

U trećem delu, pod naslovom „Telo, mesto, istorija“, autor pravi fascinantne iskorake: od analize stanovanja i distopijske arhitekture u kultnom filmu „Istrebljivač“ (*Blade Runner*) i Dekartovog poimanja promene, do duboko potresne studije o spomenicima posle Holokausta, gde prostor postaje mesto prekinutog priznanja i iskupljenja. 

Da li je zgrada samo materijalna forma koja prati funkciju, ili prostor u kome se trajno materijalizuju naša istorija, politika i strahovi od budućnosti?

„Filozofija arhitekture je jedna od retkih knjiga koja uspostavlja obrise filozofskog procenjivanja arhitekture i iznosi posebnost njene prakse i teorije. “ — Iz recenzije izdanja