Otmica Evrope – Lin H. Nikolas

Knjiga o ratu za evropsko pamćenje — jer nacistička pljačka umetnosti nije bila samo krađa slika, nego pokušaj da se osvoji, preuredi i izbriše duša jednog kontinenta.

Postoje ratovi koji se vode protiv ljudi, gradova i granica. Ali postoje i ratovi protiv sećanja. Kada okupator otima slike, skulpture, oltare, biblioteke i privatne kolekcije, on ne uzima samo predmete od zlata, drveta i platna. Uzima dokaze da je jedan svet postojao, da su narodi stvarali, verovali, pamtili, voleli lepotu i prepoznavali sebe u njoj. Otmica Evrope govori o trenutku kada je umetnost postala ratni plen, a njeno spasavanje čin otpora.

Lin H. Nikolas u ovoj knjizi prati nacističku pljačku, uništavanje, prisvajanje i premeštanje evropskih umetničkih dela tokom Drugog svetskog rata, ali i napore kustosa, muzealaca, čuvara, pojedinaca i savezničkih timova da ta dela sakriju, zaštite, pronađu i vrate. Hitler je sanjao o velikom muzeju u Lincu, Gering je gradio privatnu kolekciju sa gramzivošću čoveka koji misli da moć daje pravo na lepotu, a širom okupirane Evrope umetnost je postajala predmet ideologije, pohlepe, trgovine, osvete i sistematskog otimanja.

Ova knjiga je mnogo više od istorije ukradenih slika. Ona pokazuje kako kultura postaje bojno polje. U njoj se pojavljuju muzeji koji pred rat sklanjaju remek-dela, porodice kojima se otima imovina, umetnici čija dela bivaju proglašena nepoželjnim, trgovci koji koriste haos, nacistički funkcioneri koji se predstavljaju kao čuvari evropske baštine dok je pljačkaju, i ljudi koji rizikuju živote da bi sačuvali slike, skulpture, crkvene riznice i arhive za budućnost.

Otmica Evrope ima snagu trilera zato što je ispunjena potragama, tajnim skladištima, vozovima, rudnicima soli, skrivenim kolekcijama, nestalim delima i moralnim izborima. Ali njena dublja snaga je u pitanju: kome pripada umetnost kada dođe rat? Državi, muzeju, porodici, narodu, čovečanstvu? Lin H. Nikolas piše istoriju u kojoj se jasno vidi da borba za kulturu nije luksuz usred katastrofe, nego borba protiv brisanja ljudskog dostojanstva.